Paylaştırma Tarzınız Hangisi? 12 Soruluk Bölüşme Testi

Bir bütünü paylara ayırmak göründüğü kadar tarafsız bir iş değildir. Kimi insan payların eşit büyüklükte olmasına bakar, kimi ihtiyaca göre dağıtır, kimi de emeğe göre. Aynı masada oturan iki kişi aynı bölüşmeyi bambaşka biçimde adil bulabilir. Aşağıdaki on iki soruluk test, bir şeyi paylaştırırken hangi ölçütü öne aldığınızı ve dağıtım anında nasıl davrandığınızı görmek için hazırlandı.

Testi nasıl yapacaksınız

Her soruda size en yakın seçeneği işaretleyin. Doğru ya da yanlış cevap yok; amaç eğilimi görmek. Seçenekler A, B ve C olarak sıralanıyor. Cevaplarınızı bir kâğıda not edin, sonunda hangi harften kaç tane işaretlediğinizi sayacaksınız. Kendinizi olmak istediğiniz gibi değil, son birkaç ayda gerçekten nasıl davrandığınızı hatırlayarak yanıtlarsanız sonuç daha anlamlı olur.

On iki soru

1. Elinizde bölünecek bir şey var. İlk aklınıza gelen: A) Herkese eşit bölmek. B) Kimin ne kadar ihtiyacı var diye bakmak. C) Kim ne kadar katkı verdiyse ona göre ayırmak.

2. Bir işi ikiye böleceksiniz. A) Süreleri eşitlemeye çalışırım. B) Kim hangi kısmı daha rahat yapıyorsa ona veririm. C) Zor kısmı kim daha çok isterse ona bırakırım.

3. Payları siz kestiniz, seçim sırası başkasında. A) Rahatsız olurum, ben seçmek isterim. B) Sorun etmem, zaten eşit kestim. C) Kesme işini baştan başkasına bırakmayı tercih ederim.

4. Bölüşülen şeyden artan olduğunda: A) Ortada bırakırım. B) En az alana veririm. C) Sonraya saklarım.

5. Bir grupta iş dağıtılıyor ve kimse konuşmuyor. A) Dağıtımı ben yaparım. B) Beklerim, biri başlasın. C) Kendi payımı alır, gerisine karışmam.

6. Payınızı fazla bulduğunuzda: A) Söylerim ve azaltırım. B) Sesimi çıkarmam. C) Fazlasını başka bir yerde telafi ederim.

7. Sizce adil bölüşmenin ölçüsü: A) Miktarın eşitliği. B) Sonuçtaki memnuniyet. C) Katkının karşılığı.

8. Bölüşme tartışmaya döndüğünde: A) Kuralı hatırlatırım. B) Uzlaşma önerisi getiririm. C) Konudan çekilirim.

9. Ortak kullanılan bir alanı paylaşırken: A) Sınırları net çizerim. B) Esnek bırakırım, akışa göre gider. C) Kendi köşemi belirler, orada kalırım.

10. Zamanınızı birden çok işe bölerken: A) Her işe eşit süre ayırırım. B) Acil olana ağırlık veririm. C) Keyif aldığım işe daha çok süre kalır.

11. Biri sizce fazla pay aldığında: A) Hemen fark eder ve dile getiririm. B) Fark ederim ama söylemem. C) Genelde fark etmem.

12. Bölüştürme kararı size bırakılsa: A) Önceden bir kural belirlerim. B) Duruma bakarak karar veririm. C) Karar vermeyi başkasına devrederim.

Puanlama

Her A cevabı 3 puan, her B cevabı 2 puan, her C cevabı 1 puan değerindedir. On iki sorunun puanlarını toplayın. En düşük toplam 12, en yüksek toplam 36 olacaktır. Ayrıca hangi harften kaç tane işaretlediğinizi de not edin; toplam puan genel eğilimi, harf dağılımı ise hangi ölçüte yaslandığınızı gösterir.

Sonuçların yorumu

30-36 puan: Kuralcı paylaştırıcı. Bölüşmeyi baştan bir ölçüye bağlamayı seviyor, eşitliği gözle görülür biçimde kurmak istiyorsunuz. Bu yaklaşım tartışmaları azaltır ve kimsenin unutulmamasını sağlar. Riski, herkesin ihtiyacının aynı olmadığı durumlarda katı kalmaktır. Eşit pay her zaman adil pay anlamına gelmez; ölçüyü koruyup istisnaya yer bırakmak dengeyi tamamlar.

22-29 puan: Duruma bakan dengeleyici. Sabit bir kuraldan çok koşullara göre karar veriyor, kimin neye ihtiyacı olduğunu gözetiyorsunuz. Bu esneklik çoğu ortamda işi yürütür ve gerginliği yumuşatır. Dikkat edilecek nokta, ölçüt her seferinde değiştiğinde dışarıdan bakan birinin dağıtımı keyfî bulabilmesidir. Kararın gerekçesini açıkça söylemek bu izlenimi ortadan kaldırır.

16-21 puan: Sessiz uyum sağlayıcı. Bölüşme anında öne çıkmıyor, çıkan dağıtımı genellikle kabul ediyorsunuz. Bu tutum ortamı yatıştırır ama sizin payınız zamanla küçülebilir. Küçülme yavaş olduğu için de fark edilmesi zordur. Sadece rahatsız olduğunuzda değil, henüz rahatsız olmadan önce de görüşünüzü söylemek dengeyi korumanın en pratik yoludur.

12-15 puan: Dağıtımdan uzak duran. Bölüştürme kararlarına karışmayı sevmiyor, kendi payınızı alıp geri çekilmeyi tercih ediyorsunuz. Bu tercih zaman ve tartışma tasarrufu sağlar. Öte yandan dağıtımı hep başkalarının yapması, sizin ihtiyaçlarınızın masaya hiç gelmemesi anlamına gelebilir. Yılda birkaç kez de olsa bölüştürmeyi üstlenmek, bu dengeyi tazeler.

Testin sonucu sabit bir etiket değil, o dönemki eğiliminizin bir fotoğrafıdır. Aynı kişi ev içinde eşitlikçi, iş yerinde katkı odaklı davranabilir. Asıl kazanç, bölüşürken hangi ölçütü kullandığınızı fark etmek ve karşınızdakinin başka bir ölçüt kullanıyor olabileceğini hesaba katmaktır. Çoğu anlaşmazlık payların büyüklüğünden değil, iki tarafın farklı adalet tanımından doğar.